وسطِ زندگی، باید حالا بروم "خدمتِ" سربازی. چاره‌ای نیست،‌ به مدت حداقل دو ماه و حداکثر شانزده ماه، همه چیز فعلاً کم و بیش به تعویق خواهد افتاد.

توقعی نیست که مسئولین محترم بیایند اقرار کنند که یک‌طرفه کردن ولیعصر در حد فاصل عباس‌آباد و پارک‌وی اشتباه بوده و از مردم به خاطر ایجاد ترافیک طاقت‌فرسا در مدرس و پل پارک‌وی و  چمران و گاندی و جردن و همت به علت این کار، عذرخواهی کنند. یا بیایند راست‌اش را بگویند که اصلاً یک‌طرفه کردن این خیابان مهم، اصلاً ربطی به ترافیک و این حرف‌ها ندارد و دلایل دیگری دارد که ما معذوریم و نمی‌توانیم بازگویشان کنیم! نه خیر، کسی چنین انتظاری از این آقایان ندارد! اما وقتی مجری بی‌مزه‌ی رادیو پیام می‌گوید که نه تنها با یک طرفه شدن ولیعصر ترافیک روان‌تر شده!! و مردم هم به آن عادت کرده‌اند!!، بلکه حالا درختان چنار این خیابان هم یک نفسی می‌کشند، آدم دل‌اش می‌خواهد سرش را بکوید به شیشه!

تازه بعداً می‌فهمی که او این حرف را از خودش درنیاورده و رییس سازمان محیط زیست استان تهران و مدیرکل کنترل کیفیت آلودگی هوای تهران هم کلی استدلال علمی برایش آورده‌اند! گیریم که این طور باشد، پس تکلیف انسان‌ها چه می‌شود؟ این اساتید محترم دیگر نمی‌گویند که به جای ولیعصر در ۱۰ تا خیابان دیگر ترافیک وحشتناک ایجاد می‌شود و هزاران لیتر بنزین بیشتر می‌سوزد و آلودگی بیشتر می‌شود و وقت و سلامت ملت بی‌چاره هم که تلف می‌شود. آدم واقعاً می‌ماند از این همه... 

قبلاً درباره‌ی هفته‌نامه‌ی «امید جوان» نوشته بودم. این هفته‌نامه‌ که حالا 14 ساله است، در قطع یک روزنامه در می‌آید و هر شنبه روی دکه می‌رود. «امید جوان» همچنان نواقص زیادی دارد، اما حالا بالاخره صاحب یک وب‌سایت شده است. ستون خواندنی «آیینه هفته»ی مهرداد خدیر، که چند سال است در صفحات میانی «امید جوان» نگاهی دقیق و تحلیلی به وقایع مهم ایران دارد، حالا در فضای مجازی هم برای خودش یک جای ثابت پیدا کرده است. اگر اشتباه نکنم مهرداد خدیر یکی دو سالی هست که سردبیر «امید جوان» هم شده است. 

می‌دانم در شرایط فعلی و این همه خبر بد، وب‌سایت‌دار شدن نشریه‌ی کوچکی مثل «امید جوان» بی‌اهمیت می‌نماید، اما همین که در فضای دشوار کنونی برای بقای مطبوعات، یک نشریه‌ی مستقل‌ منتقد با مشی اصلاح‌طلبانه و متعلق به بخش خصوصی، با همه‌ی کاستی‌ها و نقاط ضعف‌اش، این همه سال است که پابرجا مانده و با گام‌های کوچک رشد هم می‌کند، خودش غنیمت است.

عجیب است. همین دیشب کاملاً اتفاقی در بین پست‌های وبلاگم، نگاهم به شماره‌ی اول روزنامه‌ی اعتماد ملی افتاد. چهار سال پیش چند ماه از ناکامی در دوره‌ی نهم انتخابات ریاست جمهوری گذشته بود که با کلی ذوق و انگیزه رفتیم برنامه دادیم برای صفحه‌ی ورزش روزنامه و از بهمن ماه کار را شروع کردیم. همکاری‌ام تا همین چند ماه به طور ثابت و بعد هم به صورت حق‌التحریری ادامه داشت.

در هفته‌های اخیر هر وقت روزنامه را می‌خواندم تحسین‌اش می‌کردم که چقدر خواندنی و حرفه‌ای شده است. هر وقت هم از جلو دکه‌ای رد می‌شدی می‌‌توانستی این پیشرفت را حس کنی. در شرایطی که خیلی‌ها تصور می‌کردند مردم دیگر حال و حوصله‌ی خواندن روزنامه ندارند، اعتماد ملی با افزایش قابل توجه شمارگان‌اش، در دو ردیف بلند در دکه‌ها چیده می‌شد و اگر نمی‌جنبیدی طرف‌‌های ظهر دیگر شماره‌ای از آن باقی نبود. پس از روزنامه‌های منتشر شده در دو سه سال آغازین دولت اول محمد خاتمی، در دوران موسوم به "بهار مطبوعات" و در دوره‌ای هم روزنامه‌ی شرق در دو سه سال پایانی دولت دوم خاتمی، دیگر روزنامه‌ای تا این حد پرفروش نبود.

             

اما اعتماد ملی هم توقیف شد. اول از همه مثل همیشه برای همکاران‌ام افسوس خوردم که بیکار شده‌اند و آن حقوق بخور و نمیری را که به زور کفاف گذران زندگی‌شان را می‌داد هم دیگر نمی‌گیرند. بعد هم نگران اوضاع مطبوعات کشور که سخت‌ترین روزهای خود را می‌گذرانند.

چه دور به نظر می‌‌رسد حالا آن "بهار"! اما من ایمان دارم که این "خزان" هم دوام نخواهد داشت...

با وجود همه‌ی تلخ‌کامی‌های این روزها، دیدن مستندِ فوق‌العاده‌ی "تهران انار ندارد" را شدیداً توصیه می‌کنم. اگر می‌خواهید بدانید چگونه تهران از «روستایی در شمال شهرری» که به خاطر انارهای ناب‌ و مردم بی‌سواد و دزد و بیمار و خلافکارش مشهور بود، به این کلان‌شهرِ زشتِ آلوده‌ی خاکستریِ دوست‌داشتنی که همه‌ی انارهایش خشکید تغییر کرد (اما در عین حال خیلی چیزهایش هم تغییر نکرد!)، و حسابی با طنز تلخ این فیلم‌ بخندید، بروید این «کمدی درام موزیکال مستند عشقی تجربی در یک پرده» را ببینید. «تهران انار نداردِ» مسعود بخشی، یک شاهکار تمام‌عیار است. روایتِ شیرین نصرت کریمی هم نقش زیادی در موفقیت فیلم دارد. خوشحال‌ام که سینمای ایران هنوز جایی هم برای این فیلم‌ها دارد و هنوز فقط در مسعود ده‌نمکی خلاصه نشده است. حتی اگر تنها به اندازه‌ی سالن‌ کوچک و تنگِ سپیده ‌2 برایش جا داشته باشد! البته به جز سینما سپیده، چند سینمای دیگر هم یکی دو سانس به این فیلم اختصاص داده‌اند. برنامه‌ی کامل نمایش «تهران انار ندارد» را اینجا گذاشته‌ام.

                         

سانس‌های فيلم «تهران انار ندارد»: 

سينما آزادی: ساعت 17 و17:50
سينما سپيده 2: خیابان انقلاب، بعد از وصال شیرازی: ساعت 20 و ۲۱:۳۰ تلفن رزرو: 66405574
پرديس  زندگی: ساعت  17:30
پرديس ملت: ساعت 13:30
مجموعه فرهنگی هنری اسوه، خيابان انقلاب ، نبش بهار جنوبی: ساعت 18 تلفن: 88343555 

مرتبط:
«تهران انار ندارد»؛ تازیخچه‌ای طنز‌آمیز از تهران ـ عبدی کلانتری، دویچه وله 
مسعود بخشی: اکران "تهران انار ندارد" به پویایی سینمای مستند کمک می‌کند

نمی‌دانم تاثیر انتخابات بوده یا نه، اما احساس می‌کنم مردم در رفتارهای اجتماعی‌شان قانون‌گریزتر و تندخوتر شده‌اند. مثلاً در رانندگی که این تغییر رفتار به نظرم کاملاً محسوس است. انگار که مردم می‌خواهند حق‌شان را در هر جایی به هر طریقی که شده از همدیگر بگیرند. نمی‌دانم شاید هم اشتباه می‌کنم و در کل تاثیر سختی‌های روزافزون زندگی در تهران است. اما در هر حال، اگر امکان‌اش وجود داشت، چه موضوع خوبی بود برای یک تحقیق یا یک پایان‌نامه.

این صفحه‌ی اول شماره‌ی امروز روزنامه‌ی اعتماد ملی است که به دلیل چاپ بیانیه‌ی مهدی کروبی خطاب به مردم پس از تایید انتخابات ریاست جمهوری توسط شواری نگهبان، بنا بر گزارش سحام‌نیوز (پایگاه اطلاع‌رسانی حزب اعتماد ملی)، دادستانی و نماینده‌ی وزارت ارشاد از انتشارش جلوگیری کردند.

                      

تکمیلی (۱۰ تیر ۱۳۸۸ ساعت ۲۳:۵۱):
برای دومین شب پیاپی نمایندگان دادستانی و وزارت ارشاد با حضور در چاپحانه‌ی اعتماد ملی خواستار تغییر صفحات شدند

فریدون مشیری

 

* حامد نیک‌پی برای این شعر زیبا، آهنگی زیبا هم ساخته که هفتمین تِرک آلبوم «آسوده»‌ی اوست. این آلبوم در ایران مجوز انتشار ندارد ظاهراً، اما از اینجا می‌توان کل این آلبوم را که یک کار خوبِ تلفیقی موسیقی سنتی ایرانی و فلامنکو است، دانلود کرد.

این هم از نشانه‌های توسعه‌نیافتگی‌ست که باید هر چند وقت یک بار انتشار روزنامه‌ای جدید را تبریک گفت. اما به هر حال در مملکت همین که باز یک بنده‌ خدایی پیدا می‌شود که شهامت راه انداختن یک روزنامه را داشته باشد و برای روزنامه‌نگارانِ خانه به دوش، دوباره جایی برای کار کردن دست و پا کند، خودش غنیمت است.

در روزهای اخیر دو روزنامه‌ی جدید درآمده‌اند: روزنامه‌ی «کلمه سبز» به صاحب امتيازی و مدير مسوولی ميرحسين موسوی کانديدای انتخابات رياست جمهوری که طبعاً به حمايت از او می‌پردازد. روزنامه‌ی ديگر هم که چند روزی است روی دکه آمده «فرهيختگان» است، به صاحب امتيازی دانشگاه آزاد که البته آشکارا مشی‌ کاملاً اصلاح‌طلبانه‌ای دارد. تحریریه‌ی فرهیختگان متشکل از بچه‌هایی‌ست که اغلب‌شان در مطبوعات اصلاح‌طلبی مانند شرق، هم‌میهن، کارگزاران و اعتمادملی کار کرده‌اند. برای مثال گروه ورزش که من هم با آنها همکاری می‌کنم، همان گروهی است که از ابتدای انتشار اعتماد ملی تا همین چندی پیش در این روزنامه بودند: هیوا یوسفی، محمد شهرابی و لیلی خرسند.

                 

فرهیختگان هدف‌اش ژورنالیسم حرفه‌ایست. به هیچ وجه هم قرار نیست بولتن دانشگاه آزاد باشد. برای این کار ضمیمه‌ی روزانه‌ای درمی‌آید که اخبار دانشگاه را کار می‌کند. در همین چند شماره‌ای که تا به حال منتشر شده هم انصافاً روزنامه‌ی خواندنی‌ای بوده.

روزنامه‌ی دیگری هم که البته قدیمی نیست اما قرار است از امروز (دوشنبه) به شکل کاملاً جدیدی دربیاید، روزنامه‌ی «صدای عدالت» است. ظاهراً با همان بچه‌های حرفه‌ای «یاس نو»ی محروم.

واقعاً تاسف‌آور است که صدا و سیما با هر موضوعی ایدئولوژیک برخورد می‌کند. حتی با یک بیماری کشنده!

یک ویروسی که پیش از این ناشناخته‌ بوده و بدن ما در برابرش ایمن نیست، به هر دلیلی و به هر روشی به وجود آمده و در انسان یک بیماری‌ای را پدید می‌آورد که می‌تواند جان‌اش را بگیرد. اسم‌اش را هم به خاطر اینکه این ویروس ابتدا در بدن یک خوک به وجود آمده، گذاشته‌اند«آنفلوانزای خوکی». در مکزیک که ظاهراً منشاء بیماری بوده تا به حال بیش از 40 نفر از این بیماری مرده‌اند، به کره‌ی جنوبی و اروپا و کشورهایی چون اسپانیا و آلمان و سوئد و فرانسه هم رسیده و در آمریکا هم دیروز خبر آمد که دومین قربانی را هم گرفته. در کل در جهان بنا بر اعلام سازمان بهداشت جهانی۱۴۹۰ نفر در 21 کشور به آن مبتلا شده‌اند و چون انتقالش از انسان به انسان دشوار نیست، خطر اپیدمی هم وجود داشته و ظاهراً کماکان هم وجود دارد.

حالا صدا و سیمای محترم ما، اطلاع‌رسانی حرفه‌ای و درست که درباره‌ی این بیماری نمی‌کند هیچ، می‌آید در شبکه‌ی خبر یک میزگردی می‌گذارد با عنوان «بیماری یا معمای سیاسی؟»!! آن وقت در این میزگرد دو تا «کارشناس» هم می‌آورند و از «دست‌های پنهان مافیای سیاسی» و «اتهام سیا» به «درز آرمایشگاهی ویروس» صحبت می‌کنند! و اینکه مثلاً سهام شرکت داروسازی آقای رامسفلد که تولید‌کننده‌ی داروی این بیماری‌ست، از 7 دلار رسیده است به 50 دلار! بنگاه خبرپراکنی فارس هم در تکمیل پرده‌برداری از این توطئه‌ی کثیف در موضوعی با عنوان «پشت پرده‌ی یک آنفلوانزای سیاسی» یک گزارش مخابره می‌کند و آنفلوانزای خوکی را  «نوعی سلاح بیولوژیکی» آمریکایی‌ها می‌داند!

گیریم که همه‌ی این حرف‌ها درست! اما اگر حالا کار کارِ آمریکا باشد، آیا بیماری کم‌خطرتر است؟ دیگر معلوم می‌شود که همه‌اش فیلم است و این همه بیمار و قربانی هم همه کشک است؟! و دیگر لازم نیست که به مردم بگوییم چی کار بکنند و چی کار نکنند تا یک وقت خدایی نکرده آنفلوانزای خوکی نگیرند؟؟ آخر تو این وضعیت خطرناک حالا چقدر اهمیت دارد که این ویروس مرگبار از کجا درز کرده؟!

جالب‌تر این است که آقای مشاور معاون غذا و داروی وزارت بهداشت ادعا می‌کند که داروی آنفلوانزای خوکی را در ایران ساخته‌اند! لابد وزارت بهداشت هم در راستای این افشاگری‌ها و خنثی‌سازی‌ توطئه‌ها، برای اینکه نقشه‌ی شوم آقای رامسفلد را به هم بریزد، سریع دست به کار شده و دارو را ساخته تا با خارج کردن ساخت این دارو از انحصار او، سهام شرکت ایشان دیگر بیشتر از این بالا نرود!!

مرتبط:
تحلیل حرفه‌ای صدا و سیما از آنفلوانزای خوکی ـ جمهوریت

خبر اعدام دل‌آرا دارابی بسیار ناراحت‌کننده بود. اما فارغ از اینکه او واقعاً جنایت‌کار بوده یا نه، بی‌گناه بوده یا نه، می‌خواستم به بهانه‌ی این خبر ناگوار در مورد مجازات اعدام بحث کنم.

من مخالف مجازات اعدام‌ام و استدلال مخالفین این نوع مجازات را قبول دارم. در واقع آنها چند نکته‌ی اساسی در رد مجازات اعدام و در حمایت از مجازات حبس بیان می‌کنند که هیچ گاه جایی ندیده‌ام موافقین اعدام با استدلال قوی‌تری آنها را رد کنند.

موافقین این نوع مجازات معتقدند که اعدام کسی که مرتکب یک جرم سنگین مثل قتل شده، سایر مجرمین را می‌ترساند و درس عبرتی می‌شود برای بقیه. مخالفین در رد این نظریه می‌گویند قانون برای اجرای عدالت است و نه ارعاب. ضمن اینکه از زمان توقف مجازات اعدام در بسیاری از کشورها، آمار نشان داده که در این کشورها میزان ارتکاب به جرم و جنایت به مراتب کمتر از کشورهایی است که هنوز اعدام در آنها به اجرا درمی‌آید. بنابراین مجازات مرگ اگر اثر منفی‌ای نداشته باشد، آن اثر بازدارنده‌ی مورد ادعای طرفدارانش را هم ندارد.

استدلال دیگر موافقین اعدام این است که یک قاتل آدم خطرناکی است و اگر دوباره به جامعه بازگردد ممکن است دوباره به همان جنایات دست بزند. بنابراین باید از ورود چنین فرد خطرناکی به جامعه جلوگیری شود. مخالفین اعدام این استدلال را هم رد می‌کنند. آنها می‌گویند حتی شخصیت بدترین و جانی‌ترین آدم‌ها هم ممکن است پس از ۱۰-۲۰ سال تغییر کند. این را علم روانشناسی می‌گوید و تجربه هم آن را تایید کرد. متخصصان می‌توانند با زیر نظر گرفتن رفتار مجرم در زندان و هدایت صحیح او، پس از چند سال تصمیم به این بگیرند که آیا او آمادگی بخشیده شدن را دارد یا همچنان باید در حبس بماند. کم نبوده‌اند مواردی که فردی گناهکار پس از سال‌ها تبرئه شده و بعداً تبدیل به فردی مفید برای جامعه‌اش شده. با اعدام اما فرصت اصلاح شدن و تغییر کردن از این فرد گرفته می‌شود.

حتی اگر هیچ یک از موارد بالا را هم قبول نداشته باشیم، یک واقعیت را نمی‌‌توان انکار کرد، و آن احتمال اشتباه در صدور حکم است. بارها پیش آمده که فرد بی‌گناهی به اشتباه مجرم تشخیص داده شده و اعدام شده است. زمانی هم اسناد و مدارک برای اثبات بی‌گناهی‌اش جمع‌آوری شده که دیگر کار از کار گذشته است. در واقع با اعدام یک انسان، این فرصت از او گرفته می‌شود که بتواند بی‌گناهی خود را ثابت کند.

مرتبط:
ای کاش چاره‌ای برای مجازات مرگ بیاندیشیم... ـ زیتون
صفحه مربوط به مجازات اعدام در عفو بین‌الملل

۱ـ می‌دانستم که امروز یک روز «بین‌التعطیل» است و قاعدتاً روزنامه‌ای درنمی‌آید. متاسفانه این در مطبوعات ایران، مثل تعطیلی غیرحرفه‌ای مطبوعات در نوروز یک پدیده‌ی رایجی شده که نشانه‌ی بارز توسعه‌نیافتگی. با این حال صبح طبق عادت به یک کیوسک رفتم، دیدم به جز «همشهری» و «ایران» که خب داستان‌شان فرق می‌کند، روزنامه‌ی اعتماد هم درآمده، در 12 صفحه و با همان ضمیمه‌ی همیشگی‌اش. راست‌اش کمی‌ ذوق‌زده شدم که دیدم روزنامه‌ی مستقلی مثل «اعتماد» که با قیمت 500 تومان درآمدش هم بیشتر متکی به تک‌فروشی‌ست، در یک روز «بین‌التعطیل» منتشر شده.

پس تمام استدلال‌هایی که برای درنیاوردن روزنامه در چنین روزهایی مطرح می‌کنند، مثلاً اینکه فروش پایین می‌آید و از آگهی هم خبری نیست و انتشار روزنامه زیان‌آور می‌شود، خیلی هم قابل توجیه نیست و می‌توان روزنامه را درآورد. حتی اگر کمی زیان هم بدهد، به نظر من این اتفاق باید بیافتد. مطبوعات اگر منظم حتی در چنین زمان‌هایی منتشر شوند، خوانندگان هم کم‌کم عادت می‌کنند و در همین روزها هم روزنامه می‌خرند.

حالا یک اتفاق خوب دیگر هم در شماره‌ی 12 صفحه‌ای امروز اعتماد، انتشار دو صفحه‌ی محیط زیست و علم است که به اعتقاد من جایشان در مطبوعات ایران خیلی خالیست. ستون خواندنی «نگاهی به گذشته در امروز» آقای نوشیروان کیهانی‌زاده که هر روز در صفحه‌ی هفت کار می‌شود، امروز به خاطر اینکه صفحه به محیط زیست اختصاص یافته، درباره‌ی گرمایش زمین است، و خیلی ساده و جامع توضیح داده شده که اصلاً این پدیده‌ی خطرناک چرا تهدید بزرگی برای کره‌ی زمین است و علت‌هایش چیست.

۲ـ دو خبر خوب دیگر رسانه‌ای را هم همین جا بگویم. یکی اینکه گوش شیطان کر، خوشبختانه ظاهراً فیلتر سایت یاری نیوز‌ برداشته شده و خبر خیلی خوب دیگر هم اینکه سایت بالاترین پس از اینکه مورد حمله قرار گرفت و هک شد، دوباره راه افتاده است. دست مدیرانش درد نکند، روزهای سختی را گذرانده‌اند.

مرتبط:
بالاترین واقعاً برگشت ـ ابراهیم نبوی

نمی‌دانم این سه پرنده که لاشه‌شان همین طوری در ساحل دریای خزر افتاده بود و مسافرین تنها نگاهی به‌شان می‌انداختند و بی‌توجه از کنارشان می‌گذشتند، چه بر سرشان آمده بود. نمی‌شد فهمید دلیل مرگ‌شان چه بوده، حداقل یک آدم معمولی نمی‌توانست بفهمد. آن لحظه فقط به عقل‌ام رسید که با اداره‌ی محیط زیست مازندران تماس بگیرم و این مورد را گزارش بدهم. اما شماره‌ای که از ۱۱۸ گرفتم پاسخ نداد، لابد چون پنجشنبه ظهر بود و اداره تعطیل شده بود.

    

در هر صورت فقط می‌دانم که دریای خزر به شدت آلوده شده است. این را دیگر یک آدم عادی هم با چشم خودش می‌تواند ببیند. سواحل بزرگ‌ترین دریاچه‌ی دنیا پر شده از زباله‌هایی که اغلب تجزیه‌نشدنی‌اند. آلودگی‌های نامریی‌ هم که دیگر جای خود. آلودگی‌هایی که در اشکال مختلف‌ِ صنعتی و غیرصنعتی و فاضلابی و نشت نفتی از لوله‌های انتقال و از همه وحشتناک‌تر جدیداً از طریق دفن زباله‌های اتمی توسط کشورهای همسایه، به دریا می‌ریزند.

نمی‌دانم این سه پرنده واقعاً در اثر آلودگی مرده‌اند یا نه، اما به هر حال می‌تواند یک هشدار کوچک دیگر باشد در مورد وضعیت وخیم این دریا. خزر بیمار است و پنج کشوری که آن را احاطه کرده‌اند به نطر نمی‌رسد اراده‌ای داشته باشند برای درمان‌اش.

مرتبط:
ـ دریای خزر: آلودگی دریا و انقراض نسل ماهیان
ـ قزاقستان آلوده‌كننده‌ترين كشور حاشيه خزر

نمی‌دانم دیگر روزنامه‌ی پرداعیه‌ای مثل دنیای اقتصاد که خود را مدافع اقتصاد بازار آزاد و رقابتی می‌داند، و حتی حالا آنقدر از نظر خودش حرفه‌ای شده که برای دانلود کردن پی‌دی‌اف صفحاتش هم پول می‌گیرد!، چرا ابتدایی‌ترین اصول حرفه‌ای و اخلاقی کار مطبوعاتی را زیر پا می‌گذارد و بدون ذکر منبع مطالب دیگران را کپی می‌کند! در شماره‌ی سه‌شنبه ۱۰ دی، آنها مطلب "تاثیر بحران مالی جهان بر فوتبال" که دو ماه پیش برای بی‌بی‌سی فارسی نوشته بودم را در صفحه‌ی ورزش‌شان کار کردند. بدون منبع و ذکر نام، آن هم در صفحه‌ی بی‌ارزشی که سراسر مطالب خبرگزاری‌ها و رسانه‌های دیگر است و هیچ تولیدی‌‌ ندارد. یک بار دیگر هم روزنامه‌ی اعتماد در اقدامی غیرحرفه‌ای از این مطلب بدون ذکر منبع و تنها با ذکر نام نویسنده استفاده کرده بود.

پدیده‌ی غیرحرفه‌ای و غیراخلاقی استفاده‌ی بی‌اجازه از مطالب دیگران بدون ذکر منبع، متاسفانه در مطبوعات ایران بسیار رایج است که به هیچ عنوان قابل قبول نیست و کاری مذموم است. به نظر من این معضل مهمی‌ست و برای برخورد با آن نباید کوتاهی کرد. حتی اگر شکایت و پی‌گیری آن در ایران پردردسر و ناممکن باشد...

توضیح تکمیلی: نمی‌دانستم که دبیر سرویس ورزشی دنیای اقتصاد، مرتضی ناعمه‌ی عزیز است. تماس گرفت و گفت هیچ وقت این کار را نمی‌کند و آن روز نبوده که همکارانش بدون ذکر منبع مطلب را گذاشته‌اند توی صفحه. به هر حال جای تشکر دارد که تماس گرفت به خاطر این موضوع.

اولین مطلب را برای ستونی که قرار بود یکی از ستون‌های ثابت هفته‌نامه‌ی «نیم‌روز» باشد، نوشتم و ای‌میل کردم که سیامک رحمانی اس‌ام‌اس زد: «نیم‌روز توقیف شد!» اول‌اش هاج و واج مانده بودم که آخر چطور؟! هنوز درنیامده که!! اما بعد خیلی زود دیگر فراموش شد. انگار عادت شده، بر خلاف گذشته دیگر سر و صدایی هم به پا نکرد. بدی‌اش هم همین است. به هر کی می‌گفتی که قرار است از آخر آذر «نیم‌روز» جای «شهروند امروز» منتشر شود، بلافاصله قاطعانه از توقیف‌اش می‌گفت. بله، قابل پیش‌بینی بود، اما اینکه بی‌پروا شده‌اند و این قدر راحت قبل از انتشار ریشه‌ی یک نشریه را می‌زنند و صدای کسی هم درنمی‌آید، دردناک است. نگذاشتند حداقل یکی دو شماره منتشر شود تا مثلاً بگویند چون به «شهروند امروز» شباهت دارد، توقیف است! خیلی راحت گفتند به خاطر اینکه «نامنظم» منتشر می‌شده توقیف‌اش می‌کنیم. در صورتی که صحت نداشته و ظاهراً انتشارش خیلی هم نامنظم نبوده. به این نوع توقیف‌ها هم کم‌کم عادت می‌کنیم...

مرتبط:
اين همه ادعای ايستادگی در مقابل قدرت‌های استكباري و ‏كر كردن گوش فلک از مطلق بودن آزادی در ایران، چگونه با وحشت از يک هفته‌نامه‌ی چند ‏ده هزار تيراژی سازگار می‌افتد!‏ ـ احمد زیدآبادی

روزنه‌های بسته

نمی‌دانم این کمپانی عظیم mbc با این همه شبکه‌ی رنگ‌وارنگ، پیش خودش در مورد سلیقه‌ی مخاطب فارسی زبان چی فکر کرده موقعی که شبکه‌ی mbc persia را راه انداخته! من یک فیلم درست و حسابی هم تا به حال ندیده‌ام که پخش کند. همه‌اش فیلم‌های درجه دو و سه‌ی هالیوودی!

یک چیز که برای من جالب است این است که بازار هدفِ فارسی زبانِ این شبکه، از لحاظ جغرافیایی کجاست؟ ایرانی‌های مقیم دبی؟ قاعدتاً کشور ایران با ۷۰ میلیون جمعیت بازار بسیار بزرگ‌تری برای شبکه‌ای فارسی زبان است. پس چه اصراری‌ست که ساعت برنامه‌ها فقط به وقت امارات و عربستان اعلام می‌شود و نه به وقت تهران؟ مگر در این دو کشور عربی چقدر ایرانی زندگی می‌کنند؟ صدای آمریکا و رادیو فردا و صدای آلمان و بی‌بی‌سی هم در بخش‌های فارسی خود برنامه‌هایشان را به وقت تهران اعلام می‌کنند و نه واشنگتن و پراگ و برلین و لندن!

یک نکته‌ی دیگر هم که به نظرم آمد، این است که همه‌ی کانال‌های ام‌بی‌سی «راهنمای الکترونیک برنامه» یا همان EPG‌ دارند که با آن می‌توانید ببینید برنامه‌ی فعلی و برنامه‌های بعدی چیست. تنها کانال ام‌بی‌سی که این امکان را ندارد، همین ام‌بی‌سی فارسی است!

حالا ام‌بی‌سی فارسی در وب‌سایت‌اش یک نظرسنجی هم گذاشته با این سوال که "بعد از سپری شدن نزدیک به یک ماه از آغاز کار این شبکه آیا روی هم رفته از ام‌بی‌سی پرشیا راضی هستید؟" و جالب اینجاست که تا الان که من دارم این پست را می‌نویسم 3856 نفر در این نظرسنجی شرکت کرده‌اند و 85 درصد گفته‌اند "بله"! عجیب است، چون من که تا به حال از کسی نشنیده‌ام که از این شبکه تعریف کند و راضی باشد! حالا اگر شما هم ناراضی‌اید ـ یا احیاناً راضی!! ـ در این نظرسنجی شرکت کنید تا عجالتاً دست‌شان بیاید که مخاطب ایرانی آنقدر‌ها هم که این‌ها فکر می‌کنند سطح‌اش پایین نیست!

تعطیلی سینما عصر جدید یک فاجعه خواهد بود. متاسفانه آن طور که باید هم در رسانه‌ها به آن پرداخته نشد. عصر جدید به اعتقاد من هنوز هم از خیلی لحاظ بی‌نظیر است و تاسف‌بار است که به خاطر دلیل احمقانه‌ای مثل اختلاف شرکای سینما بخواهد تعطیل شود.

راست‌اش با وجود افتتاح سینماهای جدیدی مثل آزادی و اریکه‌ی ایرانیان هم علیرغم جدید و شیک بودن‌شان، من باز هم عصر جدید را به آنها ترجیح می‌دهم. در عصر جدید، واقعاً حس می‌کنی که سینما رفته‌ا‌ی. احساسی که هیچ وقت مثلاً در اریکه که داخل یک مجموعه‌ی «فرهنگی ‌ـ ورزشی ‌ـ تجاری» قرار دارد، به آدم دست نمی‌دهد. جوِّ عصر جدید کاملا سینمایی است و خاطره‌انگیز.

یک چیز دیگر که عصر جدید را از بقیه سینماها متمایز می‌کند و یک الگو برای همه سازمان‌ها و بنگاه‌های تجاری‌ست، سیستم فروش اینترنتی بلیط است. برای تماشای فیلم در عصر جدید، لازم نیست مثل فرهنگ و آزادی، دو بار به سینما مراجعه کنید، یک بار برای رزرو یا خرید بلیط و یک بار هم برای تماشای فیلم. فقط کافیست از خانه‌تان در بخش رزرو آنلاین ساعت و تعداد بلیط را انتخاب کنید و قبل از آغاز فیلم با شماره‌ای که برایتان ای‌میل می‌شود به سینما بروید. امکان رزرو تلفنی بلیط از طریق تماس با شماره‌ی 88951550 هم که هست. در واقع عصر جدید با یک تکنولوژی ساده و کم‌هزینه که مدیران کم‌اطلاع سایر سینماها و تئاترها و نهادها و اداره‌ها عرضه‌ی پیاده‌سازی‌اش را ندارند، کار مشتری را در این ترافیک دیوانه‌کننده بسیار راحت‌ کرده است.

امیدوارم این دعوای احمقانه زودتر فیصله پیدا کند و کار به تعطیلی این پاتوق سینمایی در خیابان طالقانی نکشد...

من شاگرد خوبی بودم اما از مدرسه بی‌زار. مدرسه خراشی بود به رخسار خیالات رنگی خردسالی من. مدرسه، خواب‌های مرا قیچی كرده بود. نماز مرا شكسته بود. مدرسه، عروسک مرا رنجانده بود. روز ورود، یادم نخواهد رفت. مرا از میان بازی‌ گرگم به هوا ربودند و به كابوس مدرسه بردند. خودم را تنها دیدم و غریب. غم دورماندگی از اصل با من بود. آدم پس از هبوط بودم. از آن پس و هربار دلهره بود كه به جای من راهی مدرسه می‌شد.

سهراب سپهری

با این سیستم فرسوده و خشک و ایدئولوژیکِ عقب‌افتاده‌ی آموزشی ما که قاتل ذوق و خلاقیت کودکان است، واقعاً غنیمتی‌ست که یک تشکل غیردولتی پیدا شود و برنامه‌های آموزنده و جالبی را برای بچه‌ها تدارک ببیند.

یک تشکلی هست به نام انجمن طرح سبز که یک تشکل غیردولتی و غیرانتفاعی‌ست و هدف‌اش آن طور که خودش بیان کرده، «حفاظت از حیات ‌وحش و تنوع زیستی در ایران» است. این ارگان که ظاهراً اعضایش هم همه جوان‌اند، یک سری کارهای میدانی و  پروژه‌های تحقیقاتی و فعالیت‌های دیگری را در این راستا انجام می‌دهد. من راست‌اش فقط تعریف‌شان را شنیده‌ام، البته از وب‌سایت‌شان هم پیداست که جوانان بسیار فعالی‌اند.

حالا یکی از کارهای بسیار جالبی که انجمن طرح سبز انجام داده، برگزاری یک کمپ تابستانی سه روزه با عنوان «انسان، طبیعت، تجربه‌های نو» برای کودکان و نوجوانانِ 10 تا 16 ساله در تالابِ بندر کیاشهر گیلانِ زیبا بود. در این کمپ یک سری آموزش‌ها از کمپینگ و کوله‌چینی و نقشه‌خوانی و کار با قطب‌نما و GPS و درست کردن آتش و تهیه‌ی غذا گرفته تا آموزش نجاری و چرخه‌ی حیات و تکامل، به بچه داده شد و یک سری برنامه‌های تفریحی جذاب هم انجام شد.  

واقعاً سطح آگاهی جامعه‌ی ما در مورد محیط زیست و ضرورت حفظ منابع طبیعی پایین است و بهترین کار هم آموزش از همین سنین پایین است. آن هم آموزش نسلی که به قول یکی از مربیان این طرح، با موبایل و آی‌پاد و پلی‌استیشن بزرگ می‌شود و تازه در مدارس ما هم که چیزی به آن صورت راجع به تنوع زیستی و محیط زیست یاد نمی‌گیرند. واقعاً دست‌شان درد نکند! البته بر خلاف عکسی که روی پوستر این برنامه هست، دختران و پسران متاسفانه حتی در این سن هم باید از هم جدا شوند! برنامه‌ی قبلی که از نوزدهم تا بیست و یکم تیر ماه بود، مربوط به پسران بود و در برنامه‌ی بعدی که از شانزدهم تا نوزدهم مرداد است، دختران می‌توانند شرکت کنند. به هر حال گفتیم، همین هم غنیمت است...

یک خبر خوب اینکه تابلوی معروف «جيغ» اثر ادوارد مونش، نقاش اکسپرسیونیست معروف قرن نوزدهم،  در کنار «مادونا» دیگر اثر این نقاش نروژی چهار سال پس از دزدیده شدن، نوسازی شد و دوباره سر جای اصلی‌اش یعنی موزه «مونش» اسلو بازگشت.

این موزه که به دلایل امنیتی مدتی بسته بود، پس از بازسازی کامل دوباره به روی عموم باز است. این موزه روز جمعه با برپایی نمایشگاه «دیدار مجدد با جیغ و مادونا» این بازگشت را جشن گرفت. حالا این دو اثر 90 میلیون یورو بیمه شده‌اند!

              

متاسفانه نقاشی «جیغ» در وضعیت بدی پیدا شد و به دلیل سهل‌انگاری در نگهداری توسط دزدها، دچار رطوبت و به تبع آن خسارت شده است. سخنگوی موزه هم گفته که شیوه‌های بازسازی امروزی هنوز جوابگوی رفع کامل این نقص نیست. هنوز هم انگیزه سه دزد نروژی که از شش تا ده سال در حبس خواهند بود، معلوم نیست. آنها هیچ مبلغی برای بازگرداندن آنها طلب نکردند و علاوه بر آن نگهداری ناشیانه از آنها، این تئوری را تایید می‌کند که دزدها فقط قصد‌شان آزار و دست انداختن پلیس بوده است!

مسئولین موزه‌ی «مونش» یک شگفتی دیگر هم رو کردند و آن اینکه اسناد و مدارک جدید حاكی از آن است كه اين شاهكار که در همه جای دنیا به عنوان نمادی از احساس ترس شدید شناخته می‌شود (و همواره لوگوی فریادنامه بوده!)، بر خلاف آنچه تا به حال تصور می‌شد نه در سال 1893 بلکه در 1910 خلق شده است. حالا دیگر اطمینان حاصل شده که نسخه دیگر این اثر که در گالری ملی نروژ نگهداری می‌شود، نسخه قدیمی‌تر است.

یک بار از محرومیت خودخواسته‌ی خبرنگاران از ندانستن زبان انگلیسی نوشته‌ام و دیگر نمی‌گویم چه معضل بزرگی‌ست در مطبوعات ایران. بهانه‌ای که به خاطر آن دوباره به این مساله اشاره می‌کنم دوره‌های آموزشی کوتاه‌مدتی است که انجمن صنفی روزنامه‌نگاران می‌خواهد برگزار کند. آموزش «زبان تخصصی خبر» و «زبان تخصصی عکاسی خبر» هم جزو این دوره‌هاست. ثبت نام تا 12 اردیبهشت بوده و قرار بوده کلاس‌ها از چهارهم شروع شوند، اما چون به حد نصاب نرسیده‌اند کلاس‌ها!!، هنوز می‌توان اسم نوشت. به گمانم دوره‌های مفیدی باید باشد، به خصوص اینکه به صورت فشرده‌ست و دو روز در هفته از 8.5 صبح تا 12.5 کلاس‌ها برپا می‌شوند که به ساعت کاری اغلب خبرنگارها هم می‌خورد. دوستانی که علاقمندند (و می‌خواهند در کارشان یک قدم به جلو بردارند و پیشرفت کنند)، می‌توانند با شماره تلفن‌های 88954796 و 88956365 تماس بگیرند و ثبت نام کنند.

دیروز روز جهانی خنده بود. خیلی خوب است که مثل روز جهانی بهداشت و روز جهانی زمین پاک و مناسبت‌های دیگر، حالا در این وانفسای انواع و اقسام بحران‌های جهانی مثل تروریسم، تغییر اقلیم و افزایش قیمت مواد غذایی و برای ما توی این مملکت گرانی و آلودگی صوتی و هوایی و تحریم و طرح‌های امنیت اجتماعی ضدچکمه و دولت نهم و مجلس هفتم و هشتم و بدتر از همه تورم، یک روز هم در سرتاسر جهان به خنده اختصاص داده شده!

روز جهانی خنده ۱۰ سال پیش به ابتکار دکتر مادان کاتاریا، یک پزشک هندی در بمبئی ایجاد شد و حالا در سرتاسر جهان اولین یکشنبه ماه مه هر سال، این روز با شعار «صلح جهانی با خنده» برگزار می‌شود. خنده علاوه بر شادابی فواید زیادی دارد. از جمله اینکه سیستم ایمون بدن را قوی می‌کند، باعث کاهش هورمون استرس  کورتیزول می‌شود، حدود 80 عضله را در بدن می‌پروراند، به افزایش میزان اکسیژن در ارگان‌های مختلف بدن کمک می‌کند و باعث متابولیسم بهتر می‌شود.

بنیانگذاران این روز می‌گویند که خنده یک زبان جهانی‌ست که پتانسیل این را دارد که بدون دین بشریت را متحد ‌کند. خلاصه اینکه بیشتر بخندید! اگر دلیلی هم در این اوضاع نداشتید، دی‌وی‌دی یک فیلم کمدی یا یکی از این سریال‌های کمدی موقعیتی آمریکایی که الی ماشالله هم زیاد است، بخرید و بگذارید و ببینید و بخندید. یا به هر راه دیگری، فقط بیشتر بخندید و بخندانید!

امروز صبح طبق عادت رفتم دکه‌ی روزنامه‌فروشی. می‌خواستم ببینم چه روزنامه‌هایی منتشر شده‌اند و بعد از کلی بالا و پایین کردن طبقه‌های خالی کیوسک، آخر سر با یک عالَم افسوس و تاسف به حال خودمان، از بین کیهان و جام جم و آفتابِ یزد و ایران و دنیای اقتصاد و چند روزنامه‌ی ورزشی، یک دنیای اقتصاد برداشتم و یک دنیای فوتبال.

اینکه در ایران مطبوعات در دو هفته‌ی اول سال منتشر نمی‌شوند، بسی جای تاسف است. اما امسال که برخی از مطبوعات چهاردهم و پانزدهم را هم «پُل» زدند و تازه از هفدهم فروردین در می‌آیند و با توجه به دو سه روز تعطیلی پایان سال، یک سه هفته‌ای تعطیل بوده‌اند، دیگر واقعاً به معنای واقعی کلمه یک فاجعه‌ی تمام‌عیار است و به نظر من یک نشانه‌ی آشکار از این است که ما چه فاصله‌ی زیادی از توسعه‌یافتگی داریم. با هیچ منطقی هم از نظر من قابل توجیه نیست!

باز هم آفرین به این مطبوعات ورزشی که حداقل به خاطر دربی فردا و افتضاح آقای دایی احساس وظیفه کرده‌اند و از امروز منتشر شدند. اما بَدا به حال روزنامه‌های «اصلاح‌طلبِ» کارگزاران و اعتمادِ ملی و اعتماد که پس از آن انتخاباتِ مجلس و این همه حادثه و جریان در این دو هفته، کماکان در تعطیلات به سر می‌برند! بَدا به حالشان! بَدا به حالمان!

بالاخره پس از مدت‌ها پروپوزال پایان‌‌نامه‌ام را نوشتم. این همه تاخیر دلایل زیادی داشت. مسلماً بیشترش مربوط به خودم می‌شود. از یک طرف می‌خواستم ذهنیت روشنی حول موضوع داشته باشم و با چند نفر خبره درباره‌اش صحبت کنم و از طرفی هم برای مطالعه منابع مربوط وقت بگذارم. تنبلی و هر کاری را به فردا سپردن هم البته مثل همیشه دردساز بوده و هست! اما یک قسمت آن هم به خاطر کم‌لطفی استادان است. من در این مدت دو بار تصمیم به تغییر استاد راهنمایم گرفتم، چون یا در دانشگاه خارج از زمان کلاس‌هایشان حضور نداشتند، یا برای راهنمایی آدم وقت و انرژی کافی نمی‌گذاشتند. برای همین وقتی چندی پیش استادی انتقاد می‌کرد و می‌گفت در گروه بحث شده بود که کیفیت پایان‌نامه‌ها افت کرده و موضوعات تکراری شده، خیلی زور داشت!

به نظر من پایان‌نامه قسمت مهمی از تحصیلات تکمیلی است. پایان‌نامه فراتر از یک کار پژوهشی‌ست و چه کاربردی باشد و چه نظری، باید ذهن دانشجو را در مسیر تبیین و حل مسائل اجتماعی و سازمانی به حرکت درآورد. دانشجو با نوشتن پایان‌نامه دانش‌اش را در یک فضای واقعی به کار می‌گیرد و می‌آزماید. اما در ایران متاسفانه آن طور که باید و شایسته است، به آن اهمیت داده نمی‌شود.

قبول دارم که دانشجویان کم‌کاری می‌کنند، در طول تحصیل‌شان مطالعه‌ی کافی ندارند، و اغلب کار پایان‌نامه را هم می‌خواهند سَمبَل کنند و مدرک‌شان را بگیرند. اما استادها هم واقعاً باید نگاهی به خودشان بیاندازند و از خودشان بپرسند که آنها چقدر در کیفیت پایین پایان‌نامه‌ها مقصرند؟ مورد صحبت من در اینجا داشنگاه‌های دولتی است و طبعاً در سایر دانشگاه‌ها هم این مشکل وجود دارد. اغلب اساتید مشاغل دیگری هم دارند و به دلیل شرایط اقتصادی و دستمزدهای نسبتاً پایین در دانشگاه، کمتر استادی را می‌توانید پیدا کنید که تدریس در دانشگاه شغل اصلی‌اش باشد. به خاطر همین هم کمتر به کارهای پژوهشی و نوشتن مقاله و کار با دانشجویان می‌رسند. متاسفانه کم نیستند استادهایی که دانش‌شان به روز نیست و همچنین استادهایی که حتی به زبان انگلیسی هم تسلط ندارند!

حالا قصدم این نیست که بگویم مقصر اصلی استادها هستند! فقط هر وقت استادی در‌می‌آید که داشجویان فلان‌اند و بهمان و اصلا درس نمی‌خوانند و بی‌سوادند و الخ،‌ عصبانی می‌شوم که چرا ضعف‌های خودشان را نمی‌پذیرند! فکر می‌کنم این مشکل کل جامعه‌ی ماست که آدم‌ها خیلی سخت از خودشان انتقاد می‌کنند. کیفیت پایین نظام آموزش عالی ایران دلایل متعددی دارد. یک دلیلش کوتاهی و تنبلی دانشجویان است، یکی‌اش هم کم‌کاری استادها.

گرمایش زمین و مسائل مربوط به آن در کشورهای توسعه‌یافته ـ حتی آمریکا ـ دیگر وارد زندگی روز‌مره‌ی مردم شده است. این را از توجهی که رسانه‌ها به این موضوع بااهمیت می‌کنند می‌توان فهمید. هشدار اخیر هیأت بین‌المللی بررسی تغییرات جوی سازمان ملل (IPCC)، یکی از برندگان جایزه‌ی نوبل صلح امسال نیز بازتاب گسترده‌ای پیدا کرد. در ایران اما همچنان طوری با این معضل جهانی برخورد می‌شود که انگار این مشکل ما نیست! مردم که هیچ، رسانه‌ها نیز توجهی را که شایسته‌ی این موضوع است نمی‌کنند و به راحتی از کنار گزارش‌ها و هشدارها می‌گذرند. باز دست بی‌بی‌سی فارسی درد نکند که یک صفحه‌ی ویژه‌ برای تغییرات آب و هوا راه‌اندازی کرده که انصافاً مطالب خوبی هم دارد و به روز می‌شود.

در کشورهای پیشرفته اما صحبت درباره‌ی گرمایش زمین و تغییر آب و هوا آنقدر متداول شده که حالا یک بابایی پیدا شده که حتی این موضوع را هم جنسیتی کرده است! این بابا یک آدم بیکار و بیسواد هم نیست که به خاطر معروف شدن آمده باشد یک جنجالی راه بیاندازد. یک خانم پرفسور آلمانی‌ست به نام اینس ولر که اعتقاد دارد می‌توان از زاوبه‌ی جنسیتی به مبحث تغییر آب و هوا نگاه کرد. این شیمیدان که در مرکز مطالعات جنسیتی برمن هم فعال است، یک سخنرانی با همین موضوع در دانشگاه برمن برگزار کرد. [+]

خانم ولر در این سخنرانی یک سری دلیل کلیشه‌ای هم آورد تا نشان دهد مردان واقعاً تقصیر بیشتری در تغییر آب و هوا دارند. او معتقد است که مردان چون بیشتر گوشت می‌خورند، بیشتر از خودرو استفاده می‌کنند و آن هم اغلب ماشین‌های بزرگ‌تر و پرمصرف‌تر، بیشتر هم در تغییر آب و هوا مقصرند! اما زن‌ها بیشتر سبزیجات و میوه می‌خورند و ماشین‌های کوچکتر و کم‌مصرف‌تری دارند و تازه کمتر هم از آن استفاده می‌کنند. به نظر خانم ولر، اینکه مردان به طور متوسط درآمد بیشتری از زنان دارند هم تقصیر آنها را بیشتر می‌کند. چون این یک قاعده است که هر کس بیشتر درآمد داشته باشد، منابع بیشتری هم مصرف می‌کند و به دنبال آن گازهای گلخانه‌ای مضر بیشتری هم نشر می‌دهد! علاوه بر این، ایشان می‌گوید زنان در کل نسبت به مشکل گرمایش زمین حساس‌ترند و بیشتر حاضرند که برای حل موضوع همکاری کنند. مثلاً زنان راحت‌تر اعمال قانون محدودیت سرعت را می‌پذیرند و بیشتر حاضرند از خودرویشان بگذرند.

این‌ها ادله‌ی این خانم پرفسور است، که البته خیلی هم جدی گرفته نشد! دیگر قضاوت دقیق‌تر با خودتان.

دو حرف بیشتر ندارد. اما گفتن‌اش گاهی خیلی سخت است: نه!

اگر بگویی می‌گذارند به حساب «بی‌معرفتی» و «خودخواهی»! اما به نظر من این افراد در اشتباه‌اند. خیلی وقت‌ها از روی خودخواهی نیست، بلکه کاملاً برعکس شهامت تو را نشان می‌دهد. بله، شهامت! شهامت اخلاقی. خیلی وقت‌هاست که با گفتن یک «نه»ی ساده، هم به طرف مقابلت کمک بزرگی کرده‌ای، هم خودت را رها.

از ابتدایی‌ترین اصول مدیریت وقت است. می‌گویند بگو «نه» تا از این منبع جبران‌ناپذیر (زمان) بهینه‌تر استفاده کنی.

البته که به جز این کاربرد باارزش، «نه» کارکرد‌های دیگر هم دارد. یکی از آنها که مهم هست، «نه» برای زیر بار حرف زور و ظلم و ستم نرفتن است. گفتن این «نه» هم باز شهامت می‌خواهد.

باید راحت‌تر «نه» گفت!

۱. پس از پرشین‌بلاگ، هکرها به بلاگفا هم حمله کردند. به دنبال سرقت دامین blogfa.com، مسئولین سایت بعد از اینکه در تصمیمی عجیب اعلام کردند که قصد دارند از BLOGFA.IR بصورت دامنه‌ی اصلی سایت استفاده کنند، سرانجام بامداد شنبه موفق شدند دامنه را بازپس بگیرند. این حادثه نشان داد که چقدر امنیت سایت‌های فارسی پایین است. باید به فکر راه‌حلی اساسی‌تر بود.

2. زندگی در ایران امروز سخت و پراضطراب شده است. احساس می‌کنم نه تصمیمات حکومت و نه واکنش‌های مردم، هیچ‌‌یک در حالت تعادل قرار ندارد و این خیلی بد است، چون به جای آرامش، به تو استرس می‌دهد. درصد غیرقابل‌ پیش‌بینی بودن و تلاطم رویداد‌ها بالا رفته و در چنین وضعیتی باید توانایی تصمیم‌گیری در شرایط ابهام را داشت. همین زندگی را سخت و توٱم با نگرانی و ترس می‌کند....

امروز صبح در شبکه‌ی «یورونیوز» یک تبلیغ دیدم که با همان تصاویر اولیه و موسیقی متن‌اش توجه‌ام جلب شد و حدس زدم که درباره‌ی ایران است. هر چقدر از تبلیغ می‌گذشت بیشتر مطمئن می‌شدم. آره، خودش بود. از تخت جمشید و بقیه‌ی آثار فرهنگی-تاریخی و طبیعت زیبای درون تصاویر معلوم بود که این ایران است که در این شبکه‌ی خبری پریننده‌ی اروپایی دارد درباره‌اش تبلیغ می‌شود. اما آخر سر وقتی در تیزر زنی را نشان داد که نقاب بر چهره داشت، دوباره شک کردم که نکند درباره‌ی یکی از این کشورهای عرب حوزه‌ی خلیج‌فارس باشد؟ درست است که شبیه نقابی بود که برخی از زنان ایران در جنوب هم از آن استفاده می‌کنند، اما مگر چند درصد از زنان ایران چنین پوششی دارند که بخواهد در یک تیزر تبلیغاتی پخش شود؟ پایان تیزر در نهایت همه‌ی شک و تردید‌ها را برطرف کرد: Persia, visit Iran. بعد هم آدرس این وب‌سایت را نشان داد.

این تیزر تبلیغاتی ظاهراً جزو آن بودجه‌ی 9 میلیارد تومانی‌ای بوده که سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری برای تبلیغ توریسم در ایران هزینه کرده. کلیپ‌اش هم انصافاً بد نبود، اگر این تصویر را از پوشش سنتی زن ایرانی نشان نمی‌داد.

بی‌ربط:
فرش ایرانی در یورونیوز 

این هم یکی از آن خبرهایی است که لابلای اخبار روزمره گم می‌شود و کک کسی هم نمی‌گزد! در صورتی که اتفاق در حد یک فاجعه‌ست...

                           

"عمق‌ تالاب‌ بين‌المللی‌ انزلی‌ ‌6‌ متر کاهش‌ يافته‌ است‌. مدير کل‌ محيط زيست‌ گيلان‌ امروز در مصاحبه‌ با خبرنگاران‌ گفت‌:‌ «عمق تالاب‌ انزلی‌ در ‌20‌ سال‌ گذشته‌ حدود ‌8‌ متر بود که‌ اکنون‌ به‌ کمتر از 2 متر رسيده‌ است‌.» زلفی‌نژاد ورود فاضلاب‌های‌ گوناگون‌ و زباله‌ی رودخانه‌ها و همچنين‌ افزايش‌ گازهای‌ خطرناک‌ را از عوامل‌ افزايش‌ رسوبات‌ و مرگ‌ومير ماهی‌ها در اين‌ تالاب‌ عنوان‌ کرد."

به گمان‌ام همه‌ی ما داستانی از تن‌تن و سگ‌اش میلو و سفرهای ماجراجویانه‌شان را خوانده‌ایم. دیروز صدمین سالگرد تولد خالق فقید آنها، ژرژ رمی، معروف به هرژه بود. روزنامه‌ی آلمانی «تاگس‌سایتونگ» [+]، با همان سبک و سیاق خلاقانه‌ و ـ به نظر من ـ شجاعانه‌اش، تولد او را با تیتر «خبرنگار قرن» روی جلد برده است. البته مقصود «تاگس‌سایتونگ» از این عنوان خود تن‌تن است و نه هرژه. کسی که از نظر او  همواره در سفر بود تا علیه بدی بجنگد، به ندرت خشمگین می‌شد و هیچ‌گاه رشوه‌بگیر نبود. علت اینکه این روزنامه چنین موضوعی را تیتر یک کرده، این است که از نظرش در آلمان به کمیک‌استریپ هنوز به عنوان یک  سبک هنری نگاه نمی‌شود و تولد صد سالگی هرژه یک فرصت است تا در این ذهنیت تجدید نظر شود.

                                 
«تاگس‌سایتونگ» در سرمقاله‌اش تن‌تن را «الگوی ژورنالیستی» خوانده و نوشته: «هیچ وقت او قلم به دست یا پشت یک ماشین تحریر دیده نشده است. و آنچه به گزارش‌هایش مربوط است، هم محتوایش در تاریکی ماند و هم رسانه‌ای که در ماموریت آن به نیمی از کره‌ی زمین سفر کرد. با این حال می‌توان گفت که شخصیت کارتونی تن‌تن با همراه‌اش میلو، خبرنگار قرن بیستم بوده است، چون در 25 جلد ماجراجویی‌اش به صورت استعاری، کل تاریخ این دوره را منعکس می‌کند. علاوه بر آن، به علت جهانی بودن‌اش، کنجکاوی تحقیقاتی‌ و انسان‌گرایی‌اش که همیشه او را در کنار ضعیفان قرار می‌داد، باید به تن‌تن حتی به عنوان یک الگوی ژورنالیستی نگاه کرد. با اینکه او حتی یک سطر هم ننوشت.»

«تاگس‌سایتونگ» ماجراجویی‌های تن‌تن را تکه‌ای از ادبیات جهان می‌داند: «هرژه در سال 1952 با <هدف کره‌ی ماه> فضانوردی باسرنشین را از پیش گفته بود، در سال 1960 با <انبار زغال‌سنگ> به موضوع حساس تجارت انسان و برده‌داری پرداخت و 1976 با <تن‌تن و پیکاروها> ناکامی جنبش‌های آزادی‌بخش در جهان سوم را منعکس کرد.»

اصلاً دل و دماغ نوشتن را ندارم. راست‌اش در راستای این طرح «امنیت اجتماعی» ماشین من را هم هفته‌ی پیش توقیف کردند و بعد از کلی دوندگی و سگدو زدن، امروز بالاخره توانستم ترخیص‌اش کنم. دلیل توقیف خودرو هم بماند. فقط اینکه احساس می‌کنم از انرژی خالی شده‌ام، خسته‌ام... دو روز بی‌خوابی کشیدن و در خیابان وزرا توی صف ایستادن و با معاونت مبارزه با «مفاسد اجتماعی» سر و کار داشتن، کار راحتی نیست. اینکه شأن و شخصیت‌ات هم له می‌شود، به کنار. کمی بگذرد و حالم سر جایش بیاید، شاید بیشتر در این باره نوشتم. فعلاً نایی برایم نمانده.

راستی، تو این گیرودار پاک یادم رفت! امروز «فریادنامه» دو ساله شد...

هفته‌نامه‌ی «امید جوان» را تا به حال خوانده‌اید؟ 12 سال که دارد چاپ می‌شود و هر یکشنبه روی دکه می‌رود. از ظاهر و صفحه‌بندی‌اش این گونه برنمی‌آید که نشریه‌ی دست و حسابی‌ای باشد، به خصوص به این خاطر که در این روزگار حتی وب‌سایت هم ندارد. اما انصافاً هفته‌نامه‌ی تر و تمیزی است. زرد نیست و موضع مشخصی هم دارد. با این وجود تنها دلیلی که باعث می‌شود من هر یکشنبه آن را بخرم، ستون «از یکشنبه تا یکشنبه»اش است که در صفحات 6 و 7 منتشر می‌شود.

در این ستون مهرداد خدیر، مهم‌ترین خبر سیاسی هفته را تحلیل می‌کند، بسیار دقیق و موشکافانه. من از زمان انتخابات ریاست جمهوری سال 84 با نوشته‌هایش آشنا شدم. آن زمان او از دکتر معین حمایت می‌کرد و حالا هم دیدگاهی نزدیک به اصلاح‌طلبان و مشارکتی‌ها دارد. در شماره‌ی این هفته خدیر با عنوان «تعویذ جان فزایی، افسون عمر کاهی»، در مورد مصوبه‌ی اخیر مجلس هفتم برای تجمیع انتخابات مجلس و ریاست جمهوری و افزایش عمر خود و کاهش عمر دولت، تحلیل بسیار خواندنی‌ای نوشته و 10 نکته‌ی مهم را در خصوص آن برشمرده است. توصیه می‌کنم تا قبل از یکشنبه‌ی بعد حتماً «امید جوان» را بگیرید و آن را بخوانید.

فقط افسوس که نشریه‌‌ای با سابقه‌ی «امید جوان» هر هفته با بی‌سلیقگی چاپ می‌شود. ای کاش به جای شکل روزنامه‌ای، هر هفته به صورت مجله و با صفحه‌بندی بهتری چاپ می‌شد و از همه مهم‌تر یک سایت اینترنتی آبرومند داشت.

بعدنوشت:
وب‌سایت "امید جوان" راه افتاد

تاثیر شبکه‌های تلویزیونی لوس‌آنجلس به گمان‌ام خیلی کمتر و ممحدودتر از چند سال پیش، موقع راه‌اندازی‌شان شده. کیفیت پایین برنامه‌های آنها و رعایت نکردن اصول حرفه‌ای خیلی زود باعث کاهش مخاطبان شد.

مجید زُهری با همان نثر روان‌اش تحلیل خوبی درباره‌ی تاثیر مُخرّب این شبکه‌ها و آسیبی که به روحیه‌‌ی آدم می‌زنند، نوشته:

«در ميان رسانه‌ها، تلويزيون اين ويژگی را دارد که علاوه بر پيام، لحن کلام را نيز منتقل می‌کند. چشم‌-در-چشم ‌نشستن مخاطب و توليد‌کننده، با تلويزيون است که ممکن می‌شود. موضوع تأثيرگذاری جعبه‌ی سياه تنها در آگاهی‌هایی که می‌دهد خلاصه نمی‌شود؛ خمير روان آدمی را نيز فرم می‌دهد و بر ضميرش نقش می‌زند.

وقتی موضوع به تلويزيون‌های سياسی لوس‌آنجلسی می‌رسد، قِسم دوّم تأثيرگذاری برجسته‌تر می‌شود. بسياری از اين برنامه‌ها، گذشته از آن‌که در ازای وقتی که صرف‌شان می‌شود چيزی به آگاهی انسان نمی‌افزايند، بر اعصاب و روان او نيز تأثير مخرّب می‌گذارند. کار بعضی‌شان فقط پراکندن تخم نفرت‌ است و بس. يعنی نوع انتقال محتوا، تزريق تنفر است به انسان. انسانی که انباشته شود از تنفر، طبعاً نمی‌تواند سالم و آزادانديش باشد.

...

بعضی از انسان‌ها، ضمير خود را در سخنان پر از خشونت و نفرت ديگران می‌بينند. در واقع با اين‌گونه سخنان خود را تراپی و ارضا می‌کنند. سخن پرخشم‌ونفرت، فقط آيينه‌ای در مقابل آنان می‌گذارد و فرصتی به آنان می‌دهد که آتش نفرت درون خود را شعله‌ورتر کنند.» [متن کامل]

چند سالی می‌شود که در تعطیلات عید دیگر ترجیح می‌دهم به شمال نروم و به جای آن همه شلوغی و ناآرامی، فرصت را غنیمت بدانم و به مناطق جدیدی سفر کنم.

نوروز امسال هم با تور به جنوب رفتم. دقیق‌تر بگویم خطه‌ی بین بوشهر و بندرعباس. سفری بسیار مفید و باارزش بود. همانند پارسال، امسال سفرم را در اینجا به طور گذرا و بسیار خلاصه و با عکس‌های غیرحرفه‌ای‌ام، مرور می‌کنم. حوصله داشتید، شما هم بیایید! اما پیش از آن باید به یکی، دو نکته اشاره کنم. علیرغم تمام زیبایی وصف‌نانشدنی خلیج فارس، یک چیز آدم را آزار می‌دهد و آن اینکه چقدر امکانات توریستی ناچیز است. بنادر در همه جای دنیا معمولاً جذابیت‌های خاصی دارند و اکثر کشورها تلاش می‌کنند تا از آنها برای جذب توریست استفاده کنند، اما در کرانه‌ی خلیج فارس تقریباً هیچ بندری نیست که به جز آثار باستانی(آن هم به طور محدود و با نگهداری بد) و خود خلیج، جذابیت دیگری داشته باشد و به سختی بتوان بیشتر از یک روز را در بندری گذراند. طعنه‌آمیز است که عنوان تور هم عبور از کرانه‌های خلیج فارس بود.

یک مساله‌ی دردناک دیگر وضعیت بندر بوشهر بود. شهری که از حدود ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح، در دوره‌ی عیلامی مسکون و آباد بود و در زمان زندیه قسمت عمده‌ای از بازرگانی خلیج فارس و اقیانوس هند را به خود اختصاص داده بود و یکی از نخستین شهرهایی‌ست که در آن چاپ سنگی دایر شد و مردمانش اولین ایرانیانی بودند که با مجله و روزنامه آشنا شدند، امروز محروم است و تنها سه، چهار سال است که دوباره آرام آرام دارد زنده می‌شود. اینکه به چه دلایلی این اتفاق افتاده بحثی مفصل می‌طلبد. من فقط خواستم آنچه را که دیدم و حس کردم، بازگو کنم.

قسمت‌هایی از این سفر را به طور مصور و خلاصه در ادامه تعریف می‌کنم.

ادامه‌ی مطلب

ويژه‌نامه‌ی نوروزی، یا به عبارت بهتر سالنامه‌ی «اعتماد ملی» منتشر شد. این سالنامه‌ ضمیمه‌ی روزنامه‌ی امروز است که می‌توانید آن را با قیمت ۷۰۰ تومان تهیه کنید. فکر می‌کنم از ویژه‌نامه‌ی پارسال خیلی بهتر باشد.

در بخش ورزشی ویژه‌نامه‌ی امسال دو گفتگو داریم با علی دایی و حسین رضازاده، نگاهی انداخته‌ایم به چشم‌اندازهای تیم ملی فوتبال در آستانه‌ی جام ملت‌های آسیا، در تحلیلی وضعیت ورزش ایران را در دولت نهم نقد کرده‌ایم و یک گزارش هم داریم از پیشرفت خیره‌کننده‌ی همسایگان عرب حوزه‌ی خلیج فارس و تلاش‌شان برای برگزاری المپیک.

در کل با منتشر نشدن روزنامه‌ها در دو هفته‌ی نوروز به شدت مخالف‌ام و اعتقاد دارم که توسعه‌نیافتگی یک کشور را می‌رساند. پارسال هم نظرم را گفته بودم. در هر صورت این خلاء مطبوعاتی را در ایران، ویژه‌نامه‌های نوروزی روزنامه‌ها تا حدودی پر می‌کنند، هر چند جایگزینی برای روزنامه نیستند.

تکمیلی:
توزيع دوباره‌ی ويژه‌نامه‌ی نوروزی «اعتماد ملی»
سنت سالنامه‌نويسی - محمد قوچانی
سالنامه اعتماد ملی و جای خالی شرق - کارپه دیم

شاید در شرایط فعلی که هنوز شادی صدر و محبوبه عباسقلی‌زاده در انفرادی زندانی‌اند، فعلاً جای این بحث نباشد، اما به اعتقاد من حالا موقع مناسبی‌ست. بحث در مورد نکته مهمی که الپر هم به آن اشاره کرده است.

هیچکس به اینکه فعالان زنی که بعد از تجمع‌شان مقابل دادگاه انقلاب بازداشت شدند، شهامت و جسارتی مثال‌زدنی و ستودنی دارند، تردیدی ندارد. بحث فقط بر سر این متدهای پرهزینه در شرایط فعلی جامعه است. وقتی خبر دستگیری آنها را شنیدم، پیش خودم فکر کردم آیا در جامعه‌ی امروز ما که اکثریت زنان تا حدود زیادی از حقوق‌شان آگاهی ندارند، همین کمپین‌ها و انتشار جزوه و دایر کردن کارگاه‌های آموزشی مفیدتر نیستند؟ آیا این عزیزان که هر کدام‌شان توانایی و انرژی چنین فعالیت‌هایی را دارند، بهتر نیست قلم در دست بگیرند یا پای تخته بایستند تا پشت میله‌های زندان؟ همیشه از آدم‌های مختلف شنیده‌ام که فعالیت‌های فعالان جنبش زنان در ایران فراگیر نیست و دایره‌ی مخاطبین‌شان محدود است. خب، بهتر نیست هدف فعالیت‌ها در همین جهت باشد؟ با سازماندهی‌ و برنامه‌ریزی‌ای بهتر؟

این‌ها فقط تاملات شخصی و پرسش‌هایی بود که برایم پیش آمده بود. در هر حال، امیدوارم آن دو بزرگوار هم هر چه زودتر آزاد شود و دیگر رهایی را ترک نکنند.

        

                                           

در این زمینه:
دستگيری گسترده‌ی زنان در برابر دادگاه انقلاب - فهیمه خضرحیدری
عکس فعالان زن بازداشت‌شده در تجمع مسالمت‌آمیز مقابل دادگاه انقلاب [+،+] - کسوف
دوباره زن سانسور شد - جمهور
8 مارس نزديک است... - مریم شبانی
جنبش زنان از بند 209 عبور خواهد کرد: پرتره‌ای از پروین اردلان - مهرانگیز کار
گفتگو با نسرین ستوده وكيل مدافع پروین اردلان و نوشین احمدی - دویچه وله
سکوت ما - عیسی سحرخیز، روز
سایه سیاست بر مسائل اجتماعی زنان - کریم ارغنده‌پور

تکمیلی:
آزادی هشت نفر از فعالان زن از زندان - گزارش بی‌بی‌سی
گفتگو با پرستو دوکوهکی پس از آزادی - میدان زنان
مصائب پس از آزادی - پرستو
زنان در زندان - احمد زیدآبادی، روز

همین چند روز پیش به خاطر مساله‌ی استقلال درباره‌ی ضرورت رعایت اخلاق در مدیریت نوشته بودم. اما مشکل ظاهراً در ایران فراگیر است! تا به حال به این روزشمارهای متعددی که در زمان شهرداری قالیباف خیلی زیادتر هم شده‌اند، دقت کرده‌اید؟ این‌ها به خودی خود بد نسیتند، اما به نظر من لازم نبود برای هر پروژه کوچک و بزرگی از آنها اشتفاده شود!

               

اما بحث من اصلاً این نیست. در اینکه قالیباف همیشه یک شومن بزرگ بوده و معمولاً در این جور خودنمایی‌ها افراط می‌کند شکی نیست، مادامی که در این نوع مدیریت صداقت وجود داشته باشد، ایرادی هم ندارد. اما به محض اینکه دوز و کلکی در کار باشد و به اعتماد مردم بی‌احترامی شود، این کار غیراخلاقی است.

تا به حال در مورد چند تا از این روزشمارها دقت کرده‌ام که چند روز ثابت می‌مانند یا حتی در برخی از روزها خاموش می‌شوند تا شمارش از دست شهروندان دررود و بعداً دوباره با همان عدد قبلی شمارش معکوس ادامه پیدا کند! بهترین نمونه‌اش هم روزشمار پروژه‌ی پل تقاطع نیایش و سئول در بزرگراه نیایش است که فکر کنم از این طریق یکی دو هفته‌ای پروژه را عقب انداخته!

یعنی مدیر این پروژه پیش خودش چه فکری کرده؟ شاید فکر کرده مردم آنقدر مشکل  و دغدغه دارند و این‌قدر بیکار نیستند که هر روز به عدد این روزشمارها دقت کنند! این جوری هم می‌توانند نشان دهند که دقیق و منظم هستند، هم می‌توانند پروژه را «سر فرصت» پیش ببرند! از این به بعد با دقت بیشتری به صداقت و اخلاق شهرداری شک کنید! 

                           

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی(IAEA) با همکاری سازمان بین‌المللی استاندارد این طرح جدید را ابداع کرده تا نسبت به تشعشات رادیواکتیو بتواند موثرتر هشدار دهد. به سه‌پره طرح قدیمی چند فلش موجی شکل، اسکلت و دو استخوان که سمبل مرگ است و یک آدمک در حال فرار افزوده شده‌اند تا از «مرگ‌ومیر و جراحت‌های بیهوده» اجتناب شوند. از نظر آژانس طرح قبلی «مفهوم شهودی» نداشته و خطر از آن استنباط نمی‌شده.

این سمبل جدید نتیجه یک پروژه پنج‌ساله است که در ۱۱ کشور مختلف انجام شده است. این طرح با گروه‌های مختلف جمعیتی از لحاظ سن، تحصیلات و جنسیت مورد آزمایش قرار گرفته تا اطمینان حاصل شود که حاوی پیام «خطر ـ دور بمانید!» باشد. راستی، طرح جدید با این پیام در شرایطی که کمتر از ده روز به پایان مهلت شورای امنیت برای تعلیق غنی‌سازی اورانیوم باقی مانده، چقدر با مصداق است!

نه، تهران دیگر پاسخ‌گوی نیاز هیچ نسلی نیست! در روز خاصی مثل روز ولنتاین که چند سالی‌ست وارد جامعه‌ی ایران هم شده، پایتخت ایران تبدیل به یک پارکینگ بزرگ می‌شود. خودروها متوقف‌اند، خیابان‌ها بسته و در هر گوشه‌‌ای از آن انگار حادثه‌ای رخ می‌دهد. هر وقت که بارانی می‌زند و برفی می‌بارد هم. در چنین مواقعی دسترسی به همان حداقل امکانات و اماکن عمومی شهر هم مستلزم سفری طاقت‌فرساست. برنامه‌ریزی هم معنایش را از دست می‌دهد، چون زمان غیرقابل‌کنترل‌تر از همیشه خواهد شد.

نه تنها نیازهای حمل و نقل، تهران از ارضای نیازهای تفریحی-سرگرمی، فرهنگی-هنری و ورزشی-اجتماعی نسل جوان هم عاجز است. آلودگی هوا، آلودگی صوتی، آلودگی بصری و صد جور مشکل ریز و درشت دیگر که اینجا مجال باز کردن‌اش نیست، زندگی در تهران را بسیار سخت کرده‌اند. متاسف‌ام، اما به نظر من چشم‌انداز که هیچ، حتی روز‌نه‌ای هم وجود ندارد که بتوان از داخل آن به روشنایی آینده نگریست و امیدوار ماند.

مربوط:
تهران چگونه مُرد؟ ـ ناصر خالدیان
اين روز ـ فلُّ سَفَه

یک سوال: ‌تبلیغات از لحاظ شرعی یا اخلاقی با عزاداری و سوگواری‌های مذهبی منافاتی دارد که روی هر بیلبورد یک روبان مشکی بزرگ زده‌اند؟

پنجشنبه شب سالگرد روزنامه‌ی اعتماد ملی بود. خیلی از شخصیت‌های بزرگ سیاست آمده بودند. و البته تعداد معدودی هم از حوزه‌های دیگر که به هیچ وجه قابل‌قیاس نبود. همین نکته، یعنی ترکیب میهمانان این نشست و همین‌طور طریقه برگزاری مراسم، به طرزی نمادین نمایانگر بزرگ‌ترین نقطه‌ضعف ما در این روزنامه بود: «سیاسی» بودن!

در واقع بیشتر مراسم به صحبت‌های سیاسی گذشت، آن‌قدر که آدم فکر می‌کرد این مراسم برای حزب اعتماد ملی است و نه روزنامه اعتماد ملی! اگر هم در حوزه مطبوعات حرفی زده شد، درباره تهدید توقیف و سختی کار بود و نه بیش! جای خالی ارزیابی عملکرد تک‌تک گروه‌ها، نقد روزنامه از زاویه اصول روزنامه‌نگاری و یادآوری کمبودها و نقیصه‌های روزنامه بسیار توی ذوق می‌زد. به عبارتی به حاشیه‌ها خیلی بیشتر از خود متن که روزنامه باشد پرداخته شد. در صورتی که به نظر من باید بیش از هر چیز خودمان را نقد می‌کردیم و فرصت می‌دادیم تا نقدمان کنند. حتی اشاره دقیقی به نقاط قوت نشریه هم نشد.

شاید این گونه استدلال شود که این روزنامه، حزبی است و فلسفه وجودی‌‌اش از همان ابتدا سیاسی بوده، اما من این توجیه را قبول ندارم! به اعتقاد من اگر هم روزنامه‌ای چنین هدفی دارد، باید آن را اصولی و درست انجام دهد. به عنوان یک نمونه که شاید خیلی پیش‌پاافتاده و ساده به نظر برسد، همین که روزنامه صفحه «علم و دانش» و صفحه‌ای مثل «سبک زندگی» یا «خانه» ندارد، به خوبی نشان‌دهنده این نقطه ‌ضعف است.

علیرغم محدودیت‌های مالی و شرایط سخت برای بقا، روزنامه «اعتماد ملی» پتانسیلی به مراتب بیشتر از این دارد، اما برای بالفعل کردن آن ابتدا می‌بایست درک درستی از نقاط ضعف‌مان داشته باشیم.

در همین زمینه:
ــ سالگرد روزنامه اعتماد ملی - اکبر منتجبی
ــ روزنامه اعتماد ملی و نیاز امروز ما - محمدعلی ابطحی
ــ توقفی بلندتر برای یک کولی - علی‌اصغر سیدآبادی

وقتی آفتاب فرهنگ پایین پاشد، کوتوله‌ها هم سایه می‌اندازند. (کارل کراوس)

در فرهنگ روزنامه‌نگاری (محمدرضا محمدی‌فر، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۸) در تعریف «اخلاق روزنامه‌نگاری» (journalism ethics) آمده:

«مبحث گسترده‌ای از اخلاق حرفه‌ای که از یک سو متشکل لست از موضوعاتی مانند آزادی بیان، آزادی مطبوعات، قانون مطبوعات، مسائل و معاهده‌نامه بین‌المللی حق‌چاپ، قانون حق‌چاپ، سرقت ادبی، مسئولیت روزنامه‌نگار، آگاهی نویسنده، و مانند آنها، که دارای متون مکتوب و مدارک مشخص و قابل استنادی است، و از سوی دیگر متشکل است از موضوعات متعدد دیگری که مکتوب و مشخص نیست، اما هر روزنامه‌نگار در جامعه خود آنها را می‌شناسد؛ مثلاً اخلاق شخصی، ادب ملی (و جهانی و محلی)، زبان روزنامه‌نگاری، احترام مخصوص به میراث فرهنگی (دین و تاریخ) و پاسداری از آن، توجه به مساله "پاسداشت زبان"، و تعهد و پذیرفتن مسئولیت در ارائه مطالب علمی. و به طور کلی، از آنجا که روزنامه‌نگار با گروه‌های بزرگ مردم سروکار دارد، مسائل بسیاری را باید مراعات کند، که آوردن فهرست کاملی از این مسائل تقریباً غیرممکن است. این فهرست از الزامات و مراعات‌ها را مجموعاً می‌توان "اخلاق روزنامه‌نگاری" نامید. "اخلاق روزنامه‌نگاری"، از جمله مباحث فلسفی "اخلاق" است که آموزه‌های آن مشابه آموزه‌های "اخلاق معلمی" است.»

این کتاب در ادامه به منظر تحلیل "اخلاق روزنامه‌نگاری"، آن را در سه مبحث مشخص‌تر "امانت‌داری"، "آگاهی" و "جستجوی مسئولیت" بررسی کرده است.

در همین فرهنگ در تعریف «انحراف» (deflection) هم آمده:

«در روزنامه‌نگاری هر نوع تغییر در محتوا یا مفهوم یا صورت "خبر"، "گزارش" و به طور کلی دور شدن از "اخلاق روزنامه‌نگاری" در تدوین هر نوع "مطلب" که شامل انواع "نقد" نیز می‌شود. انواع "انحراف" را می‌توان به انحراف سهوی و انحراف غیرسهوی تقسیم کرد.»

دیروز این فرهنگ را آنقدر ورق زدم تا این تعاریف را پیدا کنم. دنبال‌شان می‌گشتم، چون در واقعیت حس کرده بودم‌شان. دو روز پیش از روابط عمومی سازمان تربیت بدنی تماس گرفتند و گفتند اگر گزارش کنفرانس مطبوعاتی (+ و +) علی‌آبادی، رئیس سازمان را کار کنیم، با تاکید بر اینکه متن‌اش هم نه از خبر‌گزاری‌ها بلکه از خود سایت سازمان برداشته شود، "یک سکه پیش"شان داریم! نشست مطبوعاتی به مناسبت روز ورزش و تربیت بدنی که دیروز بود، سه‌شنبه صبح برگزار شده بود. بعد از آن هم فهمیدم ملاک روابط عمومی برای اهدای 26 "جایزه نفیس" به بهترین آثار و گزارش‌های دیروز رسانه‌ها درباره ورزش چیست!

اما از رفتار سازمان دردناک‌تر این بود که دیروز در هر روزنامه ورزشی و حتی چند روزنامه سیاسی، گزارش مفصل و آب‌وتاب داده شده این نشست مطبوعاتی را می‌توانستی ببینی! تازه یک یادداشت هم در اغلب موارد در تحسین ریاست سازمان ضمیمه آن گزارش مفصل شده است.

اینکه چقدر راحت می‌توان مصداق دوری و انحراف از اخلاق روزنامه‌نگاری قرار گرفت و روزنامه‌نگار را خرید، شرم‌آور وتاسف‌بار است...

اول مهر آغاز شده و من برخلاف خیلی‌ها که در این روزها حس نوستالژیکی پیدا می‌کنند، اصلاً دوست ندارم آن روزها تکرار شوند! آن هم فقط به خاطر سیستم عقب‌مانده مدرسه‌هایمان. ما در ایران یکی از بدترین سیستم‌ها را داریم، در همه مقاطع. در این سیستم محال است استعدادهای بالقوه تشویق و ترغیب شوند. یک سیستم کاملاً بسته و ایدئولوژیک است. با منابع درسی‌ای که در همه‌شان از ادبیات فارسی‌اش گرفته تا تعلیمات دینی و تاریخ، این محتوای ایدئولوژیک دیده می‌شود.

اما به نظر من پدر و مادرها می‌توانند تلاش کنند تا حدودی نقیصه‌های این نظام آموزشی جبران شود. مثلاً از راه تشویق به مطالعه، حرف زدن با بچه و ترغیب او به شرکت فعال در برنامه‌های اجتماعی و فرهنگی مختلف.

اتفاقاً‌ چند وقت پیش از طریق هفتان به مطلبی از مهرداد قاسم‌فر -که امیدوارم با سلامت کامل زودتر برگردد- برخوردم که در آن دو پیشنهاد جالب و کاملاً عملی برای حل مشکل کتاب‌نخوانی داده است: طرح «تلویزیون خاموش» و «کتاب‌های صوتی». پیشنهاد می‌کنم این پست را حتماً بخوانید.

به اعتقاد من طرح «تلويزيون خاموش» پیشنهاد بسیار خوب و کارآیی است که در خیلی از کشورها انجام می‌شود. طبق این طرح خانواده‌ها حداقل هفته‌اى يک روز تلويزيون را خاموش كرده و اوقات خود را در منزل، به خود و كودكان‌شان اختصاص می‌دهند. قاسم‌فر به نقل از پژوهش‌هایی که در این زمینه انجام شده‌اند نوشته که رسانه تلويزيون جداى از جذابيت‌ها و تأثيرگذارى‌هاى غيرقابل‌تصورش در حوزه آموزش و سمت‌دهى افكار عمومى و ديگر زمينه‌هاى مثبت زندگى فردى و اجتماعى، تأثيرات مخرب و حتى ويرانگرى هم در امر ارتباطات بينافردى اعضاى خانواده، انتقال افكار و احساسات والدين و فرزندان و به انفعال كشيدن مخاطبان در رابطه يكسويه‌شان با رسانه سيطره‌جو و متكلم وحده‌اى چون تلويزيون به جا می‌گذارد.

البته هیچ‌کدام از این طر‌ح‌ها وقتی به زور و اجبار باشند به درد نمی‌خورند. در این طرح هم گقته نشده که کل آن روز به مطالعه بگذرد. بلکه در آن روز می‌توان با فرزندان ارتباط برقرار و گفتگو کرد و ساعاتی هم کتاب و مجله و روزنامه خواند. مساله این‌جاست که هیچ کس کتاب‌خوان نخواهد شد مگر آنکه از کودکی به آن عادت نکرده باشد و یا به بیان بهتر معتادش نشده باشد. طرح‌هایی مثل «کتاب مسافر» خیلی خوب است. چنین طر‌ح‌هایی باید در مدارس هم اجرا شود.

البته این طرف قضیه هم هست که کالای عرضه‌شده(کتاب)، باید از کیفیتی که مطلوب تقاضاکننده است، برخوردار باشد. آن بچه باید جذابیتی در آن کتاب پیدا کند تا به خواندنش رغبت داشته باشد. تا آنجا که من می‌دانم در حوزه ادبیات کودکان و نوجوانان، کتاب‌هایی که ساده و جذاب و در عین حال جدی باشند، زیاد نیستند. شاید هم اخیراً بهتر شده باشد، نمی‌دانم. حرفم این است که باید بچه‌ها را به مطالعه معتاد کرد.

هرچند این پست را در زمان دولت نهم که وزیر فرهنگ‌اش صفارهرندی است نوشتم، اما امیدوارم حداقل تا آنجا که دست خودمان است، این حرکت یک روزی آغاز شود.

چند وقت است که می‌خواهم بگویم نشریه نامه چه موضوع خوبی انتخاب کرده در شماره جدیدش: «شهروندی و مسئولیت‌پذیری». اما آنقدر دست-دست کردم که به دلیل مسخره‌ای توقیف شد. البته حالا هم دیر نشده و فکر نمی‌کنم آنقدر بیکار باشند که از دکه‌ها هم جمع‌اش کنند. برای همین توصیه می‌کنم که حتماً بروید و این آخرین شماره را بخرید. مقاله‌های بسیار خوب و خواندنی‌ای درباره مساله مسئولیت‌ و تکلیف شهروندی دارد که همواره در ایران مورد بی‌توجهی قرار می‌گیرد. از بحث تئوریک گرفته تا تحلیل فلسفی موضوع و علت‌یابی مشئولیت‌گریزی با قلم شیوای مرتضی کاظمیان و نگاه تاریخی تیز مسعود بهنود. 

چند ماه پیش هم یک اشاره کوتاه به تکالیف شهروندی کردم و چند مثال از قانون اساسی اتحاد جماهیر شوروی آوردم و گفتم که این موضوع در ایران هنوز جنبه حقوقی پیدا نکرده و قانون اساسی هم درباره‌اش سکوت کرده است. وقتی هم دیدم که نامه به این موضوع پرداخته خوشحال شدم. اما از طرفی حالا بیشتر افسوس می‌خورم که از وجود چنین نشریه‌ای محروم شده‌ایم...

         

۱. روزنامه شرق به دلیل تعلل در معرفی مدیر مسئول جدید و انتشار این کاریکاتور «توهین‌آمیز» توسط هیات نظارت بر مطبوعات توقیف شد.

مرتبط: شرق هم رفت... - مریم شبانی؛ روزنامه شرق هم توقيف شد - وحید پوراستاد؛ ... و نوبت شرق رسید! - آسیه امینی؛ شرق هم توقیف شد تا شاید راه برای توقیف باقی‌مانده‌ها باز شود - فهیمه خضرحیدری؛ آفتاب از شرق غروب کرد - مصطفی قوانلو قاجار؛ چرا شرق توقیف شد؟ - اکبر منتجبی؛ توقيف مطبوعات در ايران؛ تنفس سخت‌تر می‌شود - احمد زیدآبادی، بی‌بی‌سی؛ توقیف دردناک شرق - محمدعلی ابطحی؛ سفر خاتمی هنوز هم قربانی می‌گيرد - حنیف مزروعی

۲. نشریه نامه هم توقیف شد.

مرتبط: تعطیلی "نامه" به بهانه انتشار شعری از سیمین بهبهانی - روز(با فیلترشکن)

تازه با گذشت چند ساعت ابعاد این توقیف‌ها برایم روشن می‌شود. حالا بهتر درک می‌کنم که این یک فاجعه است. توقیف روزنامه‌ای که یکی از بهترین روزنامه‌ها بود، نقض دوباره آزادی مطبوعات، بیکار شدن دوباره روزنامه‌نگاران و... تاسف‌آور است! دیگر چه امیدی می‌توان داشت؟ وقتی روزنامه‌ای که با سرمایه خصوصی توانسته بود سه سال روی پای خودش بایستد و یک نمونه نسبتاً موفق بود و تازه کلی دست به عصا و محتاط راه می‌رفت و خودسانسوری‌اش معروف بود ‌را به این راحتی می‌بندند و ملاحظه هیچ چیز را نمی‌کنند، دیگر به چه چیزی باید امید داشت؟ وقتی ذره‌ای اطلاع‌رسانی آزادانه را برنمی‌تابند، چه باید کرد؟ نمی‌دانم، دیگر نمی‌دانم...